Stany w USA - lista 50 stanów Ameryki

Stany Zjednoczone Ameryki to federacja złożona z 50 stanów, dystryktu federalnego Waszyngton D.C. oraz kilku terytoriów zamorskich. Każdy stan ma własną konstytucję, parlament, gubernatora i system sądowy, a do tego znaczną autonomię w sprawach edukacji, podatków, prawa karnego czy infrastruktury. Z drugiej strony wszystkie stany podlegają konstytucji federalnej i prawu uchwalanemu przez Kongres w Waszyngtonie.

Stany w USA bardzo różnią się między sobą. Kalifornia, Teksas, Nowy Jork czy Floryda to potęgi gospodarcze i demograficzne, z których każda przypomina średniej wielkości państwo europejskie. Z kolei Wyoming, Vermont czy Dakota Północna mają mniej niż milion mieszkańców i charakter wybitnie rolniczy lub turystyczny. Najmniejszy Rhode Island zmieściłby się w granicach administracyjnych Warszawy ponad ośmiokrotnie, a największa Alaska jest większa niż Polska, Niemcy i Francja razem wzięte.

Cała sieć stanów uzupełnia się o jeden szczególny obszar - dystrykt federalny Waszyngton D.C., w którym znajduje się siedziba prezydenta, Kongresu i Sądu Najwyższego. D.C. nie jest stanem i ma ograniczone prawa wyborcze, choć jego mieszkańcy biorą udział w wyborach prezydenckich. Do USA należy też pięć zamieszkałych terytoriów: Portoryko, Guam, Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych, Mariany Północne i Samoa Amerykańskie.

Stany Zjednoczone mają obecnie 50 stanów. Liczba ta utrwaliła się w 1959 roku, gdy do Unii dołączyły dwa ostatnie stany - Alaska i Hawaje. Wcześniej, przez ponad półtora wieku, liczba stanów stale rosła wraz z ekspansją kraju na zachód i przyłączaniem nowych terytoriów.

Wszystko zaczęło się od trzynastu pierwotnych kolonii brytyjskich, które ogłosiły niepodległość w 1776 roku i ratyfikowały Konstytucję w latach 1787-1790. Były to: Delaware, Pensylwania, New Jersey, Georgia, Connecticut, Massachusetts, Maryland, Karolina Południowa, New Hampshire, Wirginia, Nowy Jork, Karolina Północna i Rhode Island. To właśnie 13 pasów na fladze USA symbolizuje te pierwsze stany, a 50 gwiazdek - obecne stany.

Przez kolejne dekady do Unii dołączały kolejne terytoria, najpierw na wschód od Missisipi, potem stopniowo na zachód aż po Pacyfik. Kalifornia stała się stanem w 1850 roku, zaraz po wojnie z Meksykiem. Po wojnie secesyjnej do Unii dołączały głównie stany z zachodu i Wielkich Równin. Ostatnia duża fala miała miejsce na początku XX wieku - Oklahoma w 1907, Nowy Meksyk i Arizona w 1912 roku.

Oficjalna klasyfikacja amerykańskiego biura statystycznego dzieli stany w Ameryce na cztery główne regiony: Północny Wschód (Northeast), Środkowy Zachód (Midwest), Południe (South) i Zachód (West). Każdy region ma własną historię, profil gospodarczy i charakter kulturowy.

Północny Wschód to historyczne serce kraju - tu leżą miasta takie jak Nowy Jork, Boston, Filadelfia i Waszyngton (D.C., choć formalnie zaliczany do Południa). Region jest gęsto zaludniony, bogaty i pełen prestiżowych uczelni z Ivy League. Wchodzą tu Connecticut, Maine, Massachusetts, New Hampshire, Rhode Island, Vermont, New Jersey, Nowy Jork i Pensylwania.

Środkowy Zachód to kraina pól kukurydzy, jezior i wielkich miast przemysłowych jak Chicago czy Detroit. Region uchodzi za spichlerz Ameryki i sercem amerykańskiej tożsamości robotniczej. Należą do niego Illinois, Indiana, Iowa, Kansas, Michigan, Minnesota, Missouri, Nebraska, Dakota Północna, Dakota Południowa, Ohio i Wisconsin.

Południe to największy region pod względem liczby ludności i powierzchni, obejmujący dawne stany konfederacji oraz Floridę, Teksas i Wirginię. Tu rozwijały się muzyka country, blues i jazz, a kuchnia łączy wpływy afrykańskie, francuskie i hiszpańskie. Do Południa należy 16 stanów oraz Waszyngton D.C.

Zachód to region rozległych przestrzeni, gór, pustyń i Pacyfiku. Obejmuje 13 stanów - od Hawajów i Kalifornii po Montanę i Alaskę. Region kojarzy się z Doliną Krzemową, Hollywood, parkami narodowymi i kulturą "American Dream", przyciągającą imigrantów i przedsiębiorców z całego świata.

Pod względem powierzchni zdecydowanie dominuje Alaska, zajmująca ponad 1,7 miliona kilometrów kwadratowych - ponad pięć razy więcej niż Polska. Na drugim miejscu jest Teksas, a kolejne lokaty zajmują Kalifornia, Montana i Nowy Meksyk. Wszystkie pięć największych stanów leży w zachodniej i południowej części kraju.

W rankingu populacji liderem jest Kalifornia z ponad 39 milionami mieszkańców - więcej niż populacja Polski. Drugi jest Teksas (ok. 30 mln), trzecia Floryda (ok. 22 mln), czwarty Nowy Jork (ok. 19,7 mln), a piąta Pensylwania (prawie 13 mln). Tych pięć stanów zamieszkuje ponad jedna trzecia ludności USA, a pierwsze dziesięć - ponad połowa.