Największe miasta świata

Aglomeracja Tokio (Tokio-Jokohama) jest największym miastem na świecie nieprzerwanie od lat 50. XX wieku. W jej granicach mieszka około 37,4 miliona osób — to populacja porównywalna z całą Polską, mieszcząca się w obszarze niewiele większym od województwa mazowieckiego. Sam Tokio dzieli się na 23 specjalne dzielnice, ale tak naprawdę aglomeracja obejmuje dziesiątki miast — w tym Jokohamę, Kawasaki, Chibę i Saitamę — które niemal niezauważalnie przechodzą jedno w drugie.

Tokio jest też największym centrum gospodarczym świata. Jego PKB przekracza bilion dolarów rocznie, czyli więcej niż całe gospodarki Holandii, Szwajcarii czy Arabii Saudyjskiej. W centrum aglomeracji znajduje się największa stacja kolejowa świata — Shinjuku — przez którą codziennie przewija się ponad 3,5 miliona pasażerów. Mimo gigantycznych rozmiarów Tokio jest też jednym z najbezpieczniejszych dużych miast — wskaźnik przestępczości należy do najniższych wśród wszystkich megamiast.

Liczba mieszkańców aglomeracji od kilku lat powoli spada w wyniku starzenia się japońskiego społeczeństwa i niskiej dzietności. Według prognoz ONZ około 2030 roku Tokio straci pierwsze miejsce na rzecz Delhi, które rośnie w tempie ponad pół miliona osób rocznie. To będzie pierwsza taka zmiana lidera od ośmiu dekad.

Odpowiedź na pytanie o największe miasto świata pod względem powierzchni zależy od tego, czy patrzymy na granice administracyjne, czy na rzeczywisty obszar zurbanizowany. Według granic administracyjnych liderem jest chińskie Czongking (Chongqing), które obejmuje 82 402 km². To więcej niż powierzchnia Austrii czy Czech i ponad dwa razy więcej niż obszar Belgii. Większość tego terytorium to jednak tereny rolnicze i górskie — sama miejska zabudowa zajmuje około 5,5 tysiąca km².

Wśród klasycznych obszarów metropolitalnych największą powierzchnią legitymuje się aglomeracja Pekinu (16 411 km²), a tuż za nią plasują się Tokio (13 572 km²) i Osaka (13 228 km²). W Stanach Zjednoczonych największa pod tym względem jest aglomeracja Nowego Jorku, której obszar zurbanizowany przekracza 8 700 km².

Innym ciekawym przypadkiem jest Hulunbuir w chińskiej Mongolii Wewnętrznej — administracyjnie liczy 263 953 km² (więcej niż powierzchnia Wielkiej Brytanii), ale to w praktyce ogromny region z luźno powiązanymi miasteczkami, a nie spójna metropolia. W zestawieniach poważnie traktowanych miast jest pomijany, bo nie spełnia definicji jednolitego organizmu miejskiego.

Wśród 20 największych miast świata aż trzynaście leży w Azji. To efekt szybkiej urbanizacji, która w drugiej połowie XX wieku ogarnęła Chiny, Indie, Pakistan, Bangladesz i kraje Azji Południowo-Wschodniej. Sam tylko trójkąt Delhi — Bombaj — Dhaka skupia ponad 80 milionów mieszkańców, czyli ponad dwa razy więcej niż cała Polska.

Chiny mają cztery miasta w pierwszej dwudziestce (Szanghaj, Pekin, Czongking, Tianjin), Indie trzy (Delhi, Bombaj, Kalkuta), Japonia dwa (Tokio, Osaka), a Pakistan, Bangladesz, Turcja i Filipiny po jednym. Azjatyckie megamiasta różnią się jednak charakterem — Tokio i Osaka są nowoczesne, dobrze skomunikowane i dobrze zarządzane, podczas gdy Dhaka, Karaczi czy Manila zmagają się z chaotyczną zabudową, korkami i niedoborem infrastruktury.

Ponad połowa ludności Ziemi mieszka dziś w miastach — to ponad 4,4 miliarda osób. ONZ przewiduje, że do 2050 roku odsetek ten wzrośnie do około 68%. Tempo urbanizacji jest jednak bardzo różne w zależności od regionu: w Ameryce Północnej i Europie ponad 75% ludzi już mieszka w miastach, w Afryce dopiero około 45%, ale to właśnie tam liczba mieszkańców miast będzie rosła najszybciej w nadchodzących dekadach.

Megamiastami nazywa się aglomeracje liczące ponad 10 milionów mieszkańców. W 1950 roku były tylko dwa takie miasta — Nowy Jork i Tokio. Dziś jest ich ponad trzydzieści, a do 2030 roku ma być około 43. Większość z nich znajduje się w Azji i Afryce, gdzie urbanizacja postępuje najszybciej. Dla porównania największe polskie miasto, Warszawa, z 1,86 milionem mieszkańców plasowałoby się dopiero w okolicach 350. miejsca na świecie.