Kraje Azji
Ile jest krajów w Azji? Na największym kontynencie świata leży 48 państw — od Chin, które zajmują blisko 9,6 miliona kilometrów kwadratowych, po Malediwy mieszczące się na 300 kilometrach kwadratowych wysp koralowych. Razem mieszka tu około 4,75 miliarda osób, czyli blisko sześć na dziesięciu ludzi na Ziemi. W tym przewodniku znajdziesz pełną listę ze stolicami, kodami krajów, powierzchnią, liczbą ludności i ciekawostkami. Każde z tych państw to gotowa odpowiedź w grze Państwa-Miasta.
Lista krajów Azji - tabela
Poniższa tabela przedstawia wszystkie 48 państw Azji uszeregowanych według powierzchni, od największych do najmniejszych. Tabelę możesz sortować, klikając w nagłówki kolumn — sprawdzisz w ten sposób, które kraje są najludniejsze albo jak wygląda lista ułożona alfabetycznie.
| Lp. | Państwo | Kod | Stolica | Powierzchnia (km²) | Ludność | Region |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Chiny | CN | Pekin | 9 596 960 | 1 416 000 000 | Azja Wschodnia |
| 2 | Indie | IN | Nowe Delhi | 3 287 263 | 1 439 000 000 | Azja Południowa |
| 3 | Kazachstan | KZ | Astana | 2 724 900 | 20 200 000 | Azja Środkowa |
| 4 | Arabia Saudyjska | SA | Rijad | 2 149 690 | 33 300 000 | Azja Zachodnia |
| 5 | Indonezja | ID | Dżakarta | 1 904 569 | 281 000 000 | Azja Południowo-Wschodnia |
| 6 | Iran | IR | Teheran | 1 648 195 | 89 200 000 | Azja Południowa |
| 7 | Mongolia | MN | Ułan Bator | 1 564 110 | 3 500 000 | Azja Wschodnia |
| 8 | Pakistan | PK | Islamabad | 881 913 | 251 000 000 | Azja Południowa |
| 9 | Turcja | TR | Ankara | 783 562 | 85 300 000 | Azja Zachodnia |
| 10 | Mjanma | MM | Naypyidaw | 676 578 | 54 500 000 | Azja Południowo-Wschodnia |
| 11 | Afganistan | AF | Kabul | 652 230 | 42 600 000 | Azja Południowa |
| 12 | Jemen | YE | Sana | 527 968 | 40 600 000 | Azja Zachodnia |
| 13 | Tajlandia | TH | Bangkok | 513 120 | 71 700 000 | Azja Południowo-Wschodnia |
| 14 | Turkmenistan | TM | Aszchabad | 488 100 | 7 500 000 | Azja Środkowa |
| 15 | Uzbekistan | UZ | Taszkent | 447 400 | 36 400 000 | Azja Środkowa |
| 16 | Irak | IQ | Bagdad | 438 317 | 46 000 000 | Azja Zachodnia |
| 17 | Japonia | JP | Tokio | 377 975 | 123 000 000 | Azja Wschodnia |
| 18 | Wietnam | VN | Hanoi | 331 212 | 100 900 000 | Azja Południowo-Wschodnia |
| 19 | Malezja | MY | Kuala Lumpur | 330 803 | 34 600 000 | Azja Południowo-Wschodnia |
| 20 | Oman | OM | Maskat | 309 500 | 5 000 000 | Azja Zachodnia |
| 21 | Filipiny | PH | Manila | 300 000 | 115 800 000 | Azja Południowo-Wschodnia |
| 22 | Laos | LA | Wientian | 236 800 | 7 700 000 | Azja Południowo-Wschodnia |
| 23 | Kirgistan | KG | Biszkek | 199 951 | 7 200 000 | Azja Środkowa |
| 24 | Syria | SY | Damaszek | 185 180 | 24 700 000 | Azja Zachodnia |
| 25 | Kambodża | KH | Phnom Penh | 181 035 | 17 600 000 | Azja Południowo-Wschodnia |
| 26 | Bangladesz | BD | Dhaka | 148 460 | 173 600 000 | Azja Południowa |
| 27 | Nepal | NP | Katmandu | 147 181 | 30 900 000 | Azja Południowa |
| 28 | Tadżykistan | TJ | Duszanbe | 143 100 | 10 600 000 | Azja Środkowa |
| 29 | Korea Północna | KP | Pjongjang | 120 538 | 26 500 000 | Azja Wschodnia |
| 30 | Korea Południowa | KR | Seul | 100 210 | 51 700 000 | Azja Wschodnia |
| 31 | Jordania | JO | Amman | 89 342 | 11 300 000 | Azja Zachodnia |
| 32 | Azerbejdżan | AZ | Baku | 86 600 | 10 200 000 | Azja Zachodnia |
| 33 | Zjednoczone Emiraty Arabskie | AE | Abu Zabi | 83 600 | 11 000 000 | Azja Zachodnia |
| 34 | Gruzja | GE | Tbilisi | 69 700 | 3 700 000 | Azja Zachodnia |
| 35 | Sri Lanka | LK | Sri Dźajawardanapura Kotte | 65 610 | 21 900 000 | Azja Południowa |
| 36 | Bhutan | BT | Thimphu | 38 394 | 791 000 | Azja Południowa |
| 37 | Armenia | AM | Erywań | 29 743 | 3 000 000 | Azja Zachodnia |
| 38 | Izrael | IL | Jerozolima | 22 072 | 9 800 000 | Azja Zachodnia |
| 39 | Kuwejt | KW | Kuwejt | 17 818 | 4 900 000 | Azja Zachodnia |
| 40 | Timor Wschodni | TL | Dili | 14 874 | 1 400 000 | Azja Południowo-Wschodnia |
| 41 | Katar | QA | Ad-Dauha | 11 586 | 3 100 000 | Azja Zachodnia |
| 42 | Liban | LB | Bejrut | 10 452 | 5 800 000 | Azja Zachodnia |
| 43 | Cypr | CY | Nikozja | 9 251 | 1 300 000 | Azja Zachodnia |
| 44 | Palestyna | PS | Ramallah | 6 020 | 5 500 000 | Azja Zachodnia |
| 45 | Brunei | BN | Bandar Seri Begawan | 5 765 | 460 000 | Azja Południowo-Wschodnia |
| 46 | Bahrajn | BH | Manama | 778 | 1 600 000 | Azja Zachodnia |
| 47 | Singapur | SG | Singapur | 735 | 6 000 000 | Azja Południowo-Wschodnia |
| 48 | Malediwy | MV | Male | 300 | 530 000 | Azja Południowa |
Dane szacunkowe na podstawie publikacji ONZ i CIA World Factbook. Liczba ludności zaokrąglona, stan na 2024 rok. Kod to dwuliterowy skrót kraju w standardzie ISO 3166-1.
Mapa krajów Azji
Azja rozciąga się od Morza Śródziemnego po Pacyfik i od Oceanu Arktycznego po równik. Numery na mapie odpowiadają pozycji w tabeli, a kolor markera oznacza region. Kliknij dowolny marker, aby zobaczyć stolicę, powierzchnię i liczbę ludności danego państwa.
Mapa interaktywna — możesz ją przybliżać i przesuwać
Co warto wiedzieć o krajach Azji?
Azja to największy kontynent świata pod względem powierzchni i liczby ludności. Same Indie i Chiny mają razem blisko 2,9 miliarda mieszkańców, czyli więcej niż Afryka, Europa i obie Ameryki razem wzięte. Rozpiętość między państwami jest tu ogromna: Chiny są ponad trzydzieści tysięcy razy większe od Malediwów, a w Singapurze na kilometrze kwadratowym mieszka osiem tysięcy osób, podczas gdy w Mongolii dwie.
Kontynent mieści najwyższe i najniższe miejsca na lądzie. Mount Everest w Nepalu sięga 8849 metrów, a brzeg Morza Martwego leży ponad 430 metrów poniżej poziomu morza. Przez Azję biegnie też Pacyficzny Pierścień Ognia — pas wulkanów i trzęsień ziemi, na którym leżą Japonia, Filipiny i Indonezja. W Azji Środkowej rozciągają się stepy i pustynie, a południe kontynentu żyje w rytmie monsunu.
Granica między Azją a Europą to umowna linia biegnąca przez Ural, Kaukaz i cieśniny tureckie, dlatego kilka państw leży na obu kontynentach. Turcję, Cypr, Gruzję, Armenię i Azerbejdżan zalicza się zwykle do Azji, a Rosję i Kazachstan — mimo azjatyckiej większości terytorium — traktuje się różnie w zależności od źródła. Na tej liście Kazachstan liczymy jako kraj azjatycki, a Rosję jako europejski.
Kraje Azji - szczegółowy opis
1. Chiny (Chińska Republika Ludowa)
Chiny to największy kraj Azji i jeden z dwóch najludniejszych na świecie. Krajobraz zmienia się tu od pustyni Gobi i Wyżyny Tybetańskiej po żyzne doliny Jangcy i Huang He, nad którymi mieszka większość ludności. Kraj graniczy z czternastoma państwami — więcej sąsiadów ma tylko Rosja.
Ciekawostka: Mimo że kraj rozciąga się na pięć stref czasowych, w całych Chinach obowiązuje jeden czas urzędowy — pekiński.
2. Indie (Republika Indii)
Indie od 2023 roku są najludniejszym krajem świata. Półwysep Indyjski oddzielają od reszty kontynentu Himalaje, a rytm życia w kraju wyznacza monsun przynoszący deszcze od czerwca do września. Konstytucja uznaje 22 języki urzędowe, a w spisach powszechnych notuje się ich ponad tysiąc.
Ciekawostka: Indie mają najwięcej pasażerów kolei na świecie — codziennie pociągami podróżuje tam ponad 20 milionów osób.
3. Kazachstan (Republika Kazachstanu)
Kazachstan to największy kraj świata bez dostępu do otwartego oceanu. Prawie całą jego powierzchnię zajmuje step, półpustynia i pustynia, a ludność jest bardzo rzadko rozmieszczona — na kilometr kwadratowy przypada tu około siedmiu osób. Zachodnia część kraju leży już w Europie.
Ciekawostka: Z kosmodromu Bajkonur w Kazachstanie startowały pierwszy sztuczny satelita i pierwszy człowiek w kosmosie.
4. Arabia Saudyjska (Królestwo Arabii Saudyjskiej)
Arabia Saudyjska zajmuje większość Półwyspu Arabskiego i jest największym krajem Azji Zachodniej. Nie ma tu ani jednej stałej rzeki — wodę daje odsalanie morza i głębokie ujęcia podziemne. Kraj należy do największych producentów ropy naftowej na świecie.
Ciekawostka: Do Mekki, świętego miasta islamu, przyjeżdża co roku około dwóch milionów pielgrzymów z całego świata.
5. Indonezja (Republika Indonezji)
Indonezja to największe państwo wyspiarskie świata — składa się z ponad 17 tysięcy wysp, z których zamieszkanych jest około sześciu tysięcy. Kraj leży na styku płyt tektonicznych, więc trzęsienia ziemi i wybuchy wulkanów zdarzają się tu bardzo często. Na samej Jawie mieszka ponad 150 milionów osób.
Ciekawostka: Indonezja buduje nową stolicę o nazwie Nusantara na Borneo, bo Dżakarta osiada i jest coraz częściej zalewana.
6. Iran (Islamska Republika Iranu)
Iran leży na Wyżynie Irańskiej, otoczonej pasmami gór Zagros i Elburs. Środek kraju zajmują dwie wielkie pustynie, dlatego prawie wszystkie miasta powstały na obrzeżach wyżyny. Historia państwowości sięga tu imperium perskiego sprzed dwóch i pół tysiąca lat.
Ciekawostka: Perskie kanaty, czyli podziemne kanały nawadniające sprzed trzech tysięcy lat, nadal doprowadzają wodę do części irańskich wsi.
7. Mongolia (Mongolia)
Mongolia to kraj o najmniejszej gęstości zaludnienia na świecie — na kilometr kwadratowy przypadają tu dwie osoby. Południe zajmuje pustynia Gobi, a resztę step, na którym wciąż żyją rodziny pasterskie mieszkające w jurtach. Zimy bywają tu mroźniejsze niż na Syberii.
Ciekawostka: Ułan Bator jest najzimniejszą stolicą świata — średnia roczna temperatura wynosi tam poniżej zera.
8. Pakistan (Islamska Republika Pakistanu)
Pakistan leży w dolinie Indusu, wzdłuż której rozwinęła się jedna z najstarszych cywilizacji świata. Na północy kraju spotykają się trzy najwyższe łańcuchy górskie Ziemi: Himalaje, Karakorum i Hindukusz. Południe zajmują suche równiny i pustynia Thar.
Ciekawostka: W Karakorum leży K2 — drugi najwyższy szczyt świata i jeden z najtrudniejszych do zdobycia.
9. Turcja (Republika Turcji)
Turcja leży na dwóch kontynentach — około 97 procent jej powierzchni to azjatycka Anatolia, reszta to europejska Tracja. Granicę między nimi wyznaczają cieśniny Bosfor i Dardanele. Kraj przecinają aktywne uskoki, więc trzęsienia ziemi zdarzają się tu regularnie.
Ciekawostka: Stambuł jest jedynym dużym miastem świata leżącym jednocześnie w Europie i w Azji.
10. Mjanma (Republika Związku Mjanmy)
Mjanma, znana wcześniej jako Birma, to największy kraj Azji Południowo-Wschodniej na kontynencie. Przez jej środek płynie Irawadi, wokół której skupia się rolnictwo i większość miast. Wschodnie i północne rejony zajmują góry porośnięte lasem tropikalnym.
Ciekawostka: W dolinie Baganu stoi ponad dwa tysiące świątyń i pagód zbudowanych między XI a XIII wiekiem.
11. Afganistan (Islamski Emirat Afganistanu)
Afganistan to kraj górzysty i bez dostępu do morza. Przez jego środek biegnie pasmo Hindukusz, które dzieli państwo na część północną i południową. Przełęcze afgańskie od wieków leżały na szlakach handlowych łączących Azję Środkową z Indiami.
Ciekawostka: Przełęcz Chajber, prowadząca z Afganistanu do Pakistanu, była jednym z najważniejszych przejść na Jedwabnym Szlaku.
12. Jemen (Republika Jemenu)
Jemen leży na południowym krańcu Półwyspu Arabskiego, przy cieśninie Bab al-Mandab łączącej Morze Czerwone z Zatoką Adeńską. Zachodnie góry zatrzymują wilgotne powietrze, dzięki czemu uprawia się tam kawę na tarasach. Wschód kraju to pustynia Rub al-Chali.
Ciekawostka: Nazwa kawy mokka pochodzi od jemeńskiego portu Al-Mucha, przez który wieki temu wywożono ziarna do Europy.
13. Tajlandia (Królestwo Tajlandii)
Tajlandia leży w środku Półwyspu Indochińskiego i sięga wąskim pasem aż po Półwysep Malajski. Nizina wokół rzeki Chao Phraya to jeden z największych obszarów uprawy ryżu na świecie. Kraj przyjmuje kilkadziesiąt milionów turystów rocznie.
Ciekawostka: Tajlandia jako jedyny kraj Azji Południowo-Wschodniej nigdy nie była kolonią europejską.
14. Turkmenistan (Turkmenistan)
Turkmenistan w około 80 procentach pokrywa pustynia Kara-kum. Ludność mieszka głównie w oazach i wzdłuż Kanału Karakumskiego, który doprowadza wodę z Amu-darii. Kraj ma jedne z największych złóż gazu ziemnego na świecie.
Ciekawostka: Krater Darwaza, nazywany Wrotami Piekieł, płonie nieprzerwanie od kilkudziesięciu lat po nieudanym odwiercie gazowym.
15. Uzbekistan (Republika Uzbekistanu)
Uzbekistan to najludniejszy kraj Azji Środkowej. Leży między Amu-darią a Syr-darią, a jego miasta — Samarkanda, Buchara i Chiwa — były kluczowymi przystankami Jedwabnego Szlaku. Rolnictwo opiera się tu na nawadnianiu, głównie pod uprawę bawełny.
Ciekawostka: Uzbekistan jest jednym z dwóch krajów świata, które trzeba opuścić przez dwie granice, żeby dotrzeć do morza.
16. Irak (Republika Iraku)
Irak leży w Mezopotamii, czyli krainie między Tygrysem a Eufratem, gdzie powstały pierwsze miasta świata. Północ kraju jest górzysta i zamieszkana głównie przez Kurdów, południe to nizina i tereny bagienne przy Zatoce Perskiej.
Ciekawostka: W Mezopotamii około 3200 roku p.n.e. powstało pismo klinowe — najstarszy znany system pisma.
17. Japonia (Japonia)
Japonia to archipelag ponad 14 tysięcy wysp, z których cztery największe skupiają prawie całą ludność. Góry zajmują około trzech czwartych powierzchni kraju, więc miasta ścisnęły się na wąskich nizinach nadmorskich. Kraj leży na Pacyficznym Pierścieniu Ognia.
Ciekawostka: Aglomeracja Tokio liczy około 37 milionów mieszkańców i jest najludniejszym obszarem miejskim świata.
18. Wietnam (Socjalistyczna Republika Wietnamu)
Wietnam ciągnie się wąskim pasem wzdłuż Morza Południowochińskiego na długości ponad 1600 kilometrów. Ludność skupia się w dwóch deltach: Rzeki Czerwonej na północy i Mekongu na południu. Kraj jest jednym z największych eksporterów ryżu i kawy na świecie.
Ciekawostka: Wietnam jest drugim po Brazylii eksporterem kawy, a niemal cała pochodzi z odmiany robusta.
19. Malezja (Malezja)
Malezja dzieli się na dwie części oddzielone Morzem Południowochińskim: półwyspową i wyspiarską na Borneo. Prawie cały kraj leży w strefie wilgotnego klimatu równikowego, a lasy deszczowe należą do najstarszych na Ziemi. Ośrodkiem gospodarczym jest Kuala Lumpur.
Ciekawostka: Malezyjskie lasy deszczowe mają około 130 milionów lat i są starsze od Amazonii.
20. Oman (Sułtanat Omanu)
Oman leży na południowo-wschodnim krańcu Półwyspu Arabskiego, przy strategicznej cieśninie Ormuz. Wnętrze kraju zajmuje pustynia, a wybrzeże i góry Hadżar skupiają miasta oraz uprawy daktyli. Region Dhofar na południu dostaje latem monsunowe deszcze.
Ciekawostka: Oman od tysięcy lat słynie z kadzidła pozyskiwanego z drzew bosweliowych rosnących w regionie Dhofar.
21. Filipiny (Republika Filipin)
Filipiny składają się z ponad 7600 wysp, z czego zamieszkanych jest około dwóch tysięcy. Kraj leży na trasie tajfunów znad Pacyfiku, które nawiedzają go kilkanaście razy w roku. Wody wokół archipelagu należą do najbogatszych w gatunki morskie na świecie.
Ciekawostka: Rów Filipiński ma ponad 10 tysięcy metrów głębokości i należy do najgłębszych miejsc w oceanach.
22. Laos (Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna)
Laos to jedyny kraj Azji Południowo-Wschodniej bez dostępu do morza. Przez cały kraj płynie Mekong, wzdłuż którego leżą największe miasta i pola ryżowe. Resztę powierzchni zajmują góry i wyżyny porośnięte lasem.
Ciekawostka: Laos eksportuje energię z elektrowni wodnych na Mekongu do sąsiadów i bywa nazywany baterią Azji Południowo-Wschodniej.
23. Kirgistan (Republika Kirgiska)
Kirgistan jest krajem górskim — ponad 90 procent jego powierzchni leży powyżej tysiąca metrów nad poziomem morza. Dominuje tu pasmo Tienszan z lodowcami zasilającymi rzeki całej Azji Środkowej. Wypas owiec i koni na wysokogórskich pastwiskach wciąż jest ważną częścią gospodarki.
Ciekawostka: Jezioro Issyk-kul leży na wysokości 1600 metrów i mimo górskiego klimatu nigdy nie zamarza.
24. Syria (Syryjska Republika Arabska)
Syria leży przy wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, a jej wnętrze zajmuje step i pustynia. Ludność skupia się na zachodzie kraju oraz w dolinie Eufratu. Kraj ma jedną z najdłuższych historii miejskich na świecie.
Ciekawostka: Damaszek uchodzi za jedno z najdłużej nieprzerwanie zamieszkanych miast świata — ma ponad cztery tysiące lat.
25. Kambodża (Królestwo Kambodży)
Kambodża leży w dorzeczu Mekongu, wokół jeziora Tonle Sap. W porze deszczowej jezioro zwiększa powierzchnię kilkukrotnie, bo rzeka odwraca kierunek przepływu. Nizinne równiny kraju są w większości zajęte przez pola ryżowe.
Ciekawostka: Angkor Wat to największy obiekt sakralny świata — sama świątynia z fosą zajmuje blisko dwa kilometry kwadratowe.
26. Bangladesz (Ludowa Republika Bangladeszu)
Bangladesz to jeden z najgęściej zaludnionych krajów świata — na kilometrze kwadratowym mieszka tu ponad tysiąc osób. Prawie cały kraj leży w delcie Gangesu i Brahmaputry, więc powodzie w porze monsunowej zalewają nawet jedną piątą powierzchni.
Ciekawostka: Sundarban na granicy z Indiami to największy las namorzynowy świata i ostatnia ostoja tygrysa bengalskiego.
27. Nepal (Federalna Demokratyczna Republika Nepalu)
Nepal leży między Indiami a Chinami, na południowych stokach Himalajów. Wysokość terenu zmienia się tu od niespełna stu metrów na nizinie Terai do 8849 metrów na szczycie Mount Everest. Osiem z czternastu ośmiotysięczników świata znajduje się w tym kraju.
Ciekawostka: Nepal ma jedyną na świecie flagę państwową, która nie jest prostokątem — składa się z dwóch trójkątów.
28. Tadżykistan (Republika Tadżykistanu)
Tadżykistan jest najbardziej górzystym krajem Azji Środkowej — góry zajmują ponad 90 procent jego powierzchni. Wschód kraju wypełnia wysoki Pamir, nazywany dachem świata. Lodowce Pamiru zasilają rzeki, z których korzystają wszyscy sąsiedzi.
Ciekawostka: Lodowiec Fedczenki w Pamirze ma ponad 70 kilometrów długości i jest najdłuższym lodowcem górskim poza obszarami polarnymi.
29. Korea Północna (Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna)
Korea Północna zajmuje północną część Półwyspu Koreańskiego. Większość kraju jest górzysta, a pola uprawne skupiają się na zachodnim wybrzeżu. Od Korei Południowej oddziela ją strefa zdemilitaryzowana ciągnąca się przez 250 kilometrów.
Ciekawostka: Pas ziemi niczyjej między obiema Koreami stał się przez dekady bez ludzi jednym z najbogatszych przyrodniczo miejsc regionu.
30. Korea Południowa (Republika Korei)
Korea Południowa zajmuje południową część Półwyspu Koreańskiego i ponad trzy tysiące przybrzeżnych wysp. Góry pokrywają około 70 procent kraju, więc ludność ścisnęła się na zachodnich nizinach. W samej aglomeracji Seulu mieszka połowa obywateli.
Ciekawostka: Korea Południowa ma jedne z najszybszych łączy internetowych na świecie i prawie pełny zasięg sieci światłowodowej.
31. Jordania (Jordańskie Królestwo Haszymidzkie)
Jordania leży na wschód od rzeki Jordan, a większość jej powierzchni zajmuje pustynia. Kraj ma tylko krótki dostęp do morza przez port Akaba nad Morzem Czerwonym. Brak własnych zasobów wody jest tu jednym z głównych wyzwań.
Ciekawostka: Petra, wykute w czerwonej skale miasto Nabatejczyków, powstała ponad dwa tysiące lat temu na skrzyżowaniu szlaków karawan.
32. Azerbejdżan (Republika Azerbejdżanu)
Azerbejdżan leży na Zakaukaziu, między Wielkim Kaukazem a Morzem Kaspijskim. Kraj ma dziewięć z jedenastu stref klimatycznych świata — od suchych stepów po wilgotne lasy. Wydobycie ropy naftowej pod Baku ruszyło tu już w XIX wieku.
Ciekawostka: Baku leży 28 metrów poniżej poziomu morza i jest najniżej położoną stolicą świata.
33. Zjednoczone Emiraty Arabskie (Zjednoczone Emiraty Arabskie)
Zjednoczone Emiraty Arabskie to federacja siedmiu emiratów nad Zatoką Perską. Prawie całą powierzchnię kraju zajmuje pustynia, a ludność mieszka w miastach na wybrzeżu. Obcokrajowcy stanowią tu zdecydowaną większość mieszkańców.
Ciekawostka: Burdż Chalifa w Dubaju ma 828 metrów wysokości i od 2010 roku jest najwyższym budynkiem świata.
34. Gruzja (Gruzja)
Gruzja leży na Zakaukaziu, między Morzem Czarnym a Wielkim Kaukazem. Góry zajmują większą część kraju, a klimat zmienia się od wilgotnego podzwrotnikowego na zachodzie po suchy na wschodzie. Winorośl uprawia się tu od tysięcy lat.
Ciekawostka: W Gruzji znaleziono ślady produkcji wina sprzed ośmiu tysięcy lat — to najstarsze takie dowody na świecie.
35. Sri Lanka (Demokratyczno-Socjalistyczna Republika Sri Lanki)
Sri Lanka to wyspa na Oceanie Indyjskim, oddzielona od Indii wąską Cieśniną Palk. Środek wyspy zajmują góry, wokół których rozłożyły się plantacje herbaty i nizinne pola ryżowe. Kraj ma dwie pory monsunowe w ciągu roku.
Ciekawostka: Sri Lanka jest jednym z największych eksporterów herbaty na świecie — herbata cejlońska nosi dawną nazwę wyspy.
36. Bhutan (Królestwo Bhutanu)
Bhutan leży we wschodnich Himalajach, między Indiami a Chinami. Lasy pokrywają ponad 70 procent kraju, a konstytucja nakazuje utrzymać co najmniej 60 procent zalesienia na zawsze. Turystyka jest tu limitowana opłatą za każdy dzień pobytu.
Ciekawostka: Bhutan pochłania więcej dwutlenku węgla, niż emituje, więc jest jednym z niewielu krajów o ujemnym bilansie emisji.
37. Armenia (Republika Armenii)
Armenia to górzysty kraj Zakaukazia bez dostępu do morza. Prawie cała jej powierzchnia leży powyżej tysiąca metrów nad poziomem morza. Ormianie posługują się własnym alfabetem, stworzonym na początku V wieku.
Ciekawostka: Armenia w 301 roku jako pierwsze państwo świata przyjęła chrześcijaństwo jako religię państwową.
38. Izrael (Państwo Izrael)
Izrael leży przy wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, a jego południe zajmuje pustynia Negew. Mimo suchego klimatu kraj jest samowystarczalny w produkcji żywności dzięki nawadnianiu kropelkowemu i odsalaniu wody morskiej.
Ciekawostka: Morze Martwe na granicy Izraela i Jordanii leży ponad 430 metrów poniżej poziomu morza — to najniżej położony ląd na Ziemi.
39. Kuwejt (Państwo Kuwejt)
Kuwejt leży na północnym krańcu Zatoki Perskiej, między Irakiem a Arabią Saudyjską. Cały kraj to pustynia bez stałych rzek i jezior. Gospodarka opiera się na ropie naftowej, a woda pitna pochodzi niemal wyłącznie z odsalania.
Ciekawostka: Dinar kuwejcki jest najwyżej wycenianą walutą świata — za jednego dinara płaci się ponad trzy dolary.
40. Timor Wschodni (Demokratyczna Republika Timoru Wschodniego)
Timor Wschodni zajmuje wschodnią połowę wyspy Timor oraz dwie mniejsze enklawy. Kraj jest górzysty i porośnięty suchym lasem, a pora deszczowa trwa od grudnia do kwietnia. Niepodległość odzyskał dopiero w 2002 roku.
Ciekawostka: Timor Wschodni jest najmłodszym państwem Azji — powstał jako niepodległy kraj w 2002 roku.
41. Katar (Państwo Katar)
Katar leży na niewielkim półwyspie wysuniętym w Zatokę Perską. Cały kraj to płaska pustynia, a najwyższe wzniesienie ma zaledwie kilkadziesiąt metrów. Prawie cała ludność mieszka w stolicy i jej okolicach.
Ciekawostka: Katar ma jedne z największych złóż gazu ziemnego na świecie i należy do czołowych eksporterów LNG.
42. Liban (Republika Libańska)
Liban to wąski kraj między Morzem Śródziemnym a pasmem gór Liban. Zimą w górach leży śnieg, a na wybrzeżu jest łagodnie — można tu jeździć na nartach i kąpać się w morzu tego samego dnia. Deszcze zapewniają krajowi rzadkie w regionie zasoby wody.
Ciekawostka: Cedr libański widnieje na fladze kraju, a najstarsze zachowane okazy mają ponad tysiąc lat.
43. Cypr (Republika Cypryjska)
Cypr to trzecia co do wielkości wyspa Morza Śródziemnego. Geograficznie leży w Azji Zachodniej, ale politycznie i kulturowo należy do Europy — od 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej. Od 1974 roku wyspa jest podzielona na część grecką i turecką.
Ciekawostka: Nikozja jest ostatnią podzieloną stolicą Europy — przez środek miasta biegnie linia demarkacyjna.
44. Palestyna (Państwo Palestyna)
Palestyna obejmuje dwa oddzielone od siebie obszary: Zachodni Brzeg Jordanu i Strefę Gazy. W ONZ ma status państwa obserwatora i jest uznawana przez większość krajów świata. Strefa Gazy należy do najgęściej zaludnionych miejsc na Ziemi.
Ciekawostka: Jerycho na Zachodnim Brzegu jest jednym z najstarszych miast świata — ślady osadnictwa mają tam ponad 10 tysięcy lat.
45. Brunei (Państwo Brunei Darussalam)
Brunei leży na północnym wybrzeżu Borneo i jest ze wszystkich stron otoczone przez Malezję. Lasy deszczowe pokrywają około 70 procent kraju. Bogactwo państwa opiera się na złożach ropy naftowej i gazu.
Ciekawostka: Brunei to jedyne państwo w całości leżące na Borneo — pozostałą część wyspy dzielą Malezja i Indonezja.
46. Bahrajn (Królestwo Bahrajnu)
Bahrajn to archipelag ponad 30 wysp na Zatoce Perskiej, połączony z Arabią Saudyjską groblą o długości 25 kilometrów. Jest najmniejszym państwem arabskim. Słodkie źródła podmorskie od tysięcy lat pozwalały tu na osadnictwo i uprawę palm daktylowych.
Ciekawostka: Bahrajn jako pierwszy kraj Zatoki Perskiej odkrył ropę naftową — stało się to w 1932 roku.
47. Singapur (Republika Singapuru)
Singapur to miasto-państwo na południowym krańcu Półwyspu Malajskiego. Leży tuż przy równiku, przy jednym z najruchliwszych szlaków morskich świata. Kraj systematycznie powiększa swoją powierzchnię, zasypując płytkie wody wokół wyspy.
Ciekawostka: Od uzyskania niepodległości Singapur powiększył się o mniej więcej jedną czwartą dzięki osuszaniu terenów przybrzeżnych.
48. Malediwy (Republika Malediwów)
Malediwy to najmniejszy kraj Azji zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby ludności. Składają się z blisko 1200 wysp koralowych rozrzuconych na Oceanie Indyjskim, z czego zamieszkanych jest około 200. Gospodarka opiera się na turystyce i rybołówstwie.
Ciekawostka: Malediwy są najniżej położonym krajem świata — średnia wysokość terenu wynosi tam około półtora metra nad poziomem morza.
Kraje Azji według regionów
Azja Wschodnia (5)
Pięć państw wokół Morza Żółtego i Japońskiego. Region skupia najsilniejsze gospodarki kontynentu, a jednocześnie mieści najrzadziej zaludniony kraj świata — Mongolię.
- Chiny — 9 596 960 km²
- Mongolia — 1 564 110 km²
- Japonia — 377 975 km²
- Korea Północna — 120 538 km²
- Korea Południowa — 100 210 km²
Azja Południowo-Wschodnia (11)
Jedenaście krajów na Półwyspie Indochińskim i wyspach między Oceanem Indyjskim a Pacyfikiem. Region tropikalnych lasów, ryżu i wulkanów, przez który przechodzi część światowego handlu morskiego.
- Indonezja — 1 904 569 km²
- Mjanma — 676 578 km²
- Tajlandia — 513 120 km²
- Wietnam — 331 212 km²
- Malezja — 330 803 km²
- Filipiny — 300 000 km²
- Laos — 236 800 km²
- Kambodża — 181 035 km²
- Timor Wschodni — 14 874 km²
- Brunei — 5 765 km²
- Singapur — 735 km²
Azja Południowa (9)
Dziewięć państw od Afganistanu po Malediwy, oddzielonych od reszty kontynentu Himalajami. Mieszka tu blisko dwa miliardy osób, czyli około jednej czwartej ludzkości.
- Indie — 3 287 263 km²
- Iran — 1 648 195 km²
- Pakistan — 881 913 km²
- Afganistan — 652 230 km²
- Bangladesz — 148 460 km²
- Nepal — 147 181 km²
- Sri Lanka — 65 610 km²
- Bhutan — 38 394 km²
- Malediwy — 300 km²
Azja Środkowa (5)
Pięć krajów byłego ZSRR, wszystkie bez dostępu do otwartego oceanu. Region stepów, pustyń i wysokich gór, przez który biegł Jedwabny Szlak.
- Kazachstan — 2 724 900 km²
- Turkmenistan — 488 100 km²
- Uzbekistan — 447 400 km²
- Kirgistan — 199 951 km²
- Tadżykistan — 143 100 km²
Azja Zachodnia (18)
Osiemnaście państw Bliskiego Wschodu i Zakaukazia, największy region Azji pod względem liczby krajów. Leżą tu największe złoża ropy naftowej na świecie.
- Arabia Saudyjska — 2 149 690 km²
- Turcja — 783 562 km²
- Jemen — 527 968 km²
- Irak — 438 317 km²
- Oman — 309 500 km²
- Syria — 185 180 km²
- Jordania — 89 342 km²
- Azerbejdżan — 86 600 km²
- Zjednoczone Emiraty Arabskie — 83 600 km²
- Gruzja — 69 700 km²
- Armenia — 29 743 km²
- Izrael — 22 072 km²
- Kuwejt — 17 818 km²
- Katar — 11 586 km²
- Liban — 10 452 km²
- Cypr — 9 251 km²
- Palestyna — 6 020 km²
- Bahrajn — 778 km²
Obszary, których nie ma na liście
Kilka miejsc leży w Azji, ale nie trafia na listę 48 państw. Powody są różne: brak członkostwa w ONZ, status terytorium zależnego albo przypisanie do innego kontynentu. Warto je znać, bo często pojawiają się w pytaniach o kraje Azji.
Rosja
Około 77 procent powierzchni kraju leży w Azji, ale mieszka tam tylko jedna czwarta Rosjan. ONZ i polskie podręczniki zaliczają Rosję do Europy.
Tajwan
Ma własny rząd, walutę i wojsko, ale nie jest członkiem ONZ. Zamieszkuje go około 23 milionów osób na powierzchni 36 197 km².
Egipt
Półwysep Synaj leży w Azji, ale reszta kraju w Afryce. Dlatego Egipt liczy się jako państwo afrykańskie.
Hongkong i Makau
Specjalne regiony administracyjne Chin z własnym prawem i walutą, ale bez własnej państwowości.
Papua-Nowa Gwinea
Leży tuż obok Indonezji, ale zalicza się ją do Oceanii, a nie do Azji.
Wyspy Kokosowe i Wyspa Bożego Narodzenia
Australijskie terytoria zależne na Oceanie Indyjskim, geograficznie bliższe Azji niż Australii.
Kraje Azji w grze Państwa-Miasta
Azja daje najwięcej odpowiedzi ze wszystkich kontynentów, więc warto mieć w głowie kilka pewniaków. Poniżej litery, na których azjatyckie państwa ratują najczęściej.
Cztery azjatyckie państwa na A — więcej niż na jakiejkolwiek innej literze poza K i I.
Bhutan i Brunei rzadko przychodzą do głowy, a punktują tak samo jak Belgia.
Litera I to niemal wyłącznie Azja — pięć państw do wyboru.
Poza Jamajką wszystkie popularne odpowiedzi na J leżą w Azji.
Siedem azjatyckich państw na K, licząc obie Koree — rekord kontynentu.
Mjanma bywa kwestionowana, więc miej w zapasie Mongolię.
Na literę O Oman jest praktycznie jedyną pewną odpowiedzią w kategorii państwa.
Pięć państw na T z samej Azji, licząc też Timor Wschodni.
Obok Ugandy, Ukrainy i Urugwaju Uzbekistan ratuje trudną literę U.
Szukasz więcej krajów do gry? Zajrzyj do pełnej listy państw podzielonej na poszczególne litery alfabetu.
Ciekawostki o Azji
Dach i dno świata
Mount Everest w Nepalu mierzy 8849 metrów, a brzeg Morza Martwego leży 430 metrów poniżej poziomu morza. Oba rekordy Ziemi znajdują się w Azji.
Dwa kraje, pół kontynentu
Indie i Chiny mają razem blisko 2,9 miliarda mieszkańców — więcej niż wszystkie pozostałe 46 państw Azji razem wzięte.
Miasto na dwóch kontynentach
Stambuł leży jednocześnie w Europie i Azji. Cieśnina Bosfor dzieli miasto na dwie części połączone mostami i tunelem kolejowym.
Kraj bez dostępu do oceanu
Kazachstan to największe państwo świata bez dostępu do otwartego morza. Ma tylko brzeg Morza Kaspijskiego, które jest jeziorem.
Jedna strefa czasowa na pięć
Chiny rozciągają się na pięć naturalnych stref czasowych, ale w całym kraju obowiązuje jeden czas urzędowy — pekiński.
Kraj, który rośnie
Singapur powiększył swoją powierzchnię o mniej więcej jedną czwartą, zasypując płytkie wody wokół wyspy.
Najczęściej zadawane pytania
Ile jest krajów w Azji?
W Azji leży 48 państw. Liczba ta obejmuje 47 członków ONZ położonych na kontynencie oraz Palestynę, która ma w ONZ status państwa obserwatora. Do listy nie wlicza się Rosji, zaliczanej do państw europejskich, ani Tajwanu, który nie jest członkiem ONZ.
Jaki jest największy kraj Azji?
Największym krajem Azji są Chiny o powierzchni 9 596 960 km². Drugie miejsce zajmują Indie z powierzchnią 3 287 263 km², a trzecie Kazachstan — 2 724 900 km². Gdyby liczyć Rosję jako kraj azjatycki, to jej azjatycka część byłaby większa od Chin.
Jaki jest najmniejszy kraj Azji?
Najmniejszym krajem Azji są Malediwy — blisko 1200 wysp koralowych o łącznej powierzchni 300 km². Mieszka tam około 530 tysięcy osób. Jeszcze mniej ludny jest Brunei, w którym żyje około 460 tysięcy mieszkańców.
Jaki jest najludniejszy kraj Azji?
Najludniejszym krajem Azji i całego świata są Indie, w których mieszka około 1,44 miliarda osób. Tuż za nimi są Chiny z około 1,42 miliarda mieszkańców. Te dwa państwa skupiają ponad połowę ludności kontynentu.
Czy Rosja to kraj Azji?
Rosja leży na dwóch kontynentach — około 77 procent jej powierzchni to azjatycka Syberia, ale około 75 procent ludności mieszka w części europejskiej. Dlatego w statystykach ONZ i w polskich podręcznikach Rosję zalicza się do Europy i nie liczy do 48 państw Azji.
Czy Turcja to kraj Azji?
Tak. Około 97 procent powierzchni Turcji zajmuje azjatycka Anatolia, a tylko niewielki skrawek za cieśninami Bosfor i Dardanele leży w Europie. Dlatego Turcja jest liczona jako państwo azjatyckie, choć kulturowo i politycznie mocno wiąże się z Europą.
Dlaczego na liście nie ma Tajwanu?
Tajwan ma własny rząd, walutę i wojsko, ale nie jest członkiem ONZ i uznaje go tylko kilkanaście państw świata. Z tego powodu nie trafia na oficjalne listy państw Azji. Zamieszkuje go około 23 milionów osób, a jego powierzchnia wynosi 36 197 km².
Zobacz także
Poszerzaj swoją wiedzę i wykorzystaj ją w grze Państwa-Miasta: