Kraje Ameryki Południowej
Ile jest krajów w Ameryce Południowej? Na kontynencie leży 12 suwerennych państw — od olbrzymiej Brazylii, która zajmuje niemal połowę jego powierzchni, po niewielki Surinam. Łączy je przede wszystkim język hiszpański, choć w Brazylii mówi się po portugalsku, a w Gujanie i Surinamie po angielsku i niderlandzku. W tym przewodniku znajdziesz pełną listę krajów Ameryki Południowej ze stolicami, powierzchnią, liczbą ludności i ciekawostkami. Każde z tych państw to gotowa odpowiedź w grze Państwa-Miasta.
Lista krajów Ameryki Południowej - tabela
Poniższa tabela przedstawia wszystkie 12 suwerennych państw Ameryki Południowej uszeregowanych według powierzchni, a na końcu Gujanę Francuską — departament zamorski Francji. Tabelę możesz sortować, klikając w nagłówki kolumn.
| Lp. | Państwo | Stolica | Powierzchnia (km²) | Ludność | Region |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Brazylia | Brasília | 8 515 767 | 203 000 000 | Region atlantycki |
| 2 | Argentyna | Buenos Aires | 2 780 400 | 46 000 000 | Stożek Południowy |
| 3 | Peru | Lima | 1 285 216 | 34 000 000 | Region andyjski |
| 4 | Kolumbia | Bogota | 1 141 748 | 52 000 000 | Region andyjski |
| 5 | Boliwia | Sucre | 1 098 581 | 12 000 000 | Region andyjski |
| 6 | Wenezuela | Caracas | 916 445 | 28 000 000 | Region atlantycki |
| 7 | Chile | Santiago | 756 102 | 19 600 000 | Stożek Południowy |
| 8 | Paragwaj | Asunción | 406 752 | 6 800 000 | Stożek Południowy |
| 9 | Ekwador | Quito | 283 561 | 18 000 000 | Region andyjski |
| 10 | Gujana | Georgetown | 214 969 | 800 000 | Gujany |
| 11 | Urugwaj | Montevideo | 181 034 | 3 400 000 | Stożek Południowy |
| 12 | Surinam | Paramaribo | 163 820 | 620 000 | Gujany |
| 13 | Gujana Francuska | Kajenna | 83 534 | 300 000 | Gujany |
Dane szacunkowe na podstawie publikacji ONZ i CIA World Factbook. Gujana Francuska jest departamentem zamorskim Francji, a nie suwerennym państwem.
Mapa krajów Ameryki Południowej
Kraje Ameryki Południowej rozciągają się od Morza Karaibskiego na północy aż po okolice Antarktydy na południu. Numery na mapie odpowiadają pozycji w tabeli, a kolor markera oznacza region. Kliknij dowolny marker, aby zobaczyć szczegóły.
Mapa interaktywna — możesz ją przybliżać i przesuwać
Co łączy kraje Ameryki Południowej?
Ameryka Południowa to czwarty co do wielkości kontynent świata. Jego 12 państw zamieszkuje łącznie ponad 430 milionów osób, z czego niemal połowa przypada na samą Brazylię. Wspólnym mianownikiem regionu jest dziedzictwo kolonialne — większość krajów mówi po hiszpańsku, a granice często biegną wzdłuż naturalnych przeszkód: pasm Andów, wielkich rzek i linii brzegowej dwóch oceanów.
Kontynent przecina z północy na południe pasmo Andów, najdłuższy łańcuch górski świata. To wzdłuż niego leżą tak zwane kraje andyjskie — Kolumbia, Ekwador, Peru, Boliwia, Chile — z wysoko położonymi stolicami i bogatą tradycją rdzennych kultur. Na wschodzie dominuje Amazonia, największy las deszczowy świata, a na południu rozciągają się trawiaste równiny Pampy i surowa Patagonia.
Mimo wielu podobieństw kraje regionu bardzo się od siebie różnią. Brazylia jest większa od pozostałych jedenastu państw razem wziętych, a jednocześnie graniczy z każdym z nich poza Chile i Ekwadorem. Na drugim końcu skali stoją niewielkie Gujana, Surinam i Urugwaj, gdzie mieszka po kilkaset tysięcy lub kilka milionów osób. Dwa kraje — Boliwia i Paragwaj — w ogóle nie mają dostępu do morza.
Kraje Ameryki Południowej - szczegółowy opis
1. Brazylia (Federacyjna Republika Brazylii)
Brazylia to zdecydowanie największy kraj Ameryki Południowej — zajmuje niemal połowę powierzchni kontynentu i graniczy z dziesięcioma państwami, czyli ze wszystkimi krajami regionu z wyjątkiem Chile i Ekwadoru. To jedyne państwo kontynentu, w którym mówi się po portugalsku, a zarazem najliczniejsze: mieszka tu ponad 200 milionów osób. W granicach Brazylii leży większa część Amazonii, największego lasu deszczowego świata. Stolicą jest zaplanowana od podstaw Brasília, oddana do użytku w 1960 roku, choć największymi miastami pozostają São Paulo i Rio de Janeiro.
Ciekawostka: Dorzecze Amazonki w Brazylii odprowadza do oceanu około jednej piątej całej słodkiej wody, jaka spływa z lądów na Ziemi.
2. Argentyna (Republika Argentyńska)
Argentyna to drugi największy kraj Ameryki Południowej i ósme co do powierzchni państwo świata. Rozciąga się na długości ponad 3,7 tysiąca kilometrów — od subtropikalnej północy aż po Ziemię Ognistą blisko Antarktydy. Na jej terytorium leżą żyzne równiny Pampy, andyjski szczyt Aconcagua (najwyższy poza Azją) oraz pustynne płaskowyże Patagonii. Stolica Buenos Aires jest jednym z największych miast kontynentu i ośrodkiem kultury, w tym tanga. Argentyna należy do największych światowych producentów wołowiny, soi i wina.
Ciekawostka: Aconcagua w argentyńskich Andach ma 6961 metrów i jest najwyższym szczytem świata poza pasmami Azji.
3. Peru (Republika Peru)
Peru to trzeci największy kraj kontynentu, położony na wybrzeżu Pacyfiku w środkowej części Andów. Łączy trzy zupełnie różne krajobrazy: pustynne wybrzeże, wysokie pasma andyjskie oraz amazoński las deszczowy na wschodzie. To kolebka cywilizacji Inków, których najsłynniejszym śladem jest Machu Picchu. Oprócz hiszpańskiego status języków urzędowych mają keczua i ajmara, którymi posługują się miliony mieszkańców gór. Stolica Lima leży nad oceanem i skupia niemal jedną trzecią ludności kraju.
Ciekawostka: Część peruwiańskiego wybrzeża to pustynia Atakama, jedno z najsuchszych miejsc na Ziemi, gdzie w niektórych rejonach deszcz praktycznie nie pada.
4. Kolumbia (Republika Kolumbii)
Kolumbia to czwarty największy kraj Ameryki Południowej i jedyne państwo kontynentu z dostępem zarówno do Oceanu Spokojnego, jak i do Morza Karaibskiego. Przez jej terytorium przebiegają trzy pasma Andów, między którymi leżą gęsto zaludnione doliny i stolica Bogota, położona na wysokości około 2640 metrów. Kolumbia słynie z kawy, kwiatów i bogatej różnorodności przyrodniczej — pod względem liczby gatunków ptaków jest pierwsza na świecie. To także drugi najludniejszy kraj kontynentu po Brazylii.
Ciekawostka: W Kolumbii żyje więcej gatunków ptaków niż w jakimkolwiek innym kraju świata — naliczono ich ponad 1900.
5. Boliwia (Wielonarodowe Państwo Boliwii)
Boliwia to piąty największy kraj kontynentu i jedno z dwóch państw Ameryki Południowej bez dostępu do morza (obok Paragwaju). Ma dwie stolice: konstytucyjną Sucre oraz La Paz, gdzie mieści się siedziba rządu i parlamentu. Zachodnia część kraju leży wysoko w Andach, na płaskowyżu Altiplano, a wschodnia opada ku nizinom Amazonii. Boliwia jest jednym z najbardziej zróżnicowanych etnicznie krajów regionu — jej konstytucja uznaje kilkadziesiąt języków urzędowych obok hiszpańskiego.
Ciekawostka: Boliwijski solnisko Salar de Uyuni to największe solnisko świata; po deszczu zamienia się w gigantyczne lustro odbijające niebo.
6. Wenezuela (Boliwariańska Republika Wenezueli)
Wenezuela leży na północy kontynentu, nad Morzem Karaibskim. Jej krajobraz obejmuje wybrzeże, pasma Andów na zachodzie, rozległe równiny Llanos oraz Wyżynę Gujańską z charakterystycznymi górami stołowymi. To właśnie tam znajduje się Salto Ángel, najwyższy wodospad świata. Wenezuela ma jedne z największych udokumentowanych złóż ropy naftowej na świecie. Stolicą i największym miastem jest Caracas, położone w dolinie nieopodal wybrzeża karaibskiego.
Ciekawostka: Salto Ángel w Wenezueli spada z wysokości 979 metrów i jest najwyższym wodospadem świata — niemal dwadzieścia razy wyższym od Niagary.
7. Chile (Republika Chile)
Chile to wyjątkowo długi i wąski kraj na zachodnim wybrzeżu kontynentu — ciągnie się przez ponad 4300 kilometrów wzdłuż Pacyfiku, mając średnio zaledwie około 180 kilometrów szerokości. Na północy leży pustynia Atakama, w środku żyzna dolina ze stolicą Santiago, a na południu lodowce i fiordy Patagonii. Chile obejmuje też Wyspę Wielkanocną na Pacyfiku, słynącą z kamiennych posągów moai. Kraj jest największym producentem miedzi na świecie.
Ciekawostka: Chile rozciąga się z północy na południe na taką odległość, że odpowiadałaby drodze z Lizbony aż za koło podbiegunowe.
8. Paragwaj (Republika Paragwaju)
Paragwaj to drugie obok Boliwii państwo kontynentu pozbawione dostępu do morza. Dzieli się na zieloną, żyzną część wschodnią, gdzie mieszka większość ludności, oraz suchy region Chaco na zachodzie. Wyróżnia się tym, że obok hiszpańskiego językiem urzędowym jest guaraní — rdzenny język, którym posługuje się większość mieszkańców kraju. Stolicą jest Asunción nad rzeką Paragwaj. Na granicy z Brazylią działa jedna z największych elektrowni wodnych świata, Itaipú.
Ciekawostka: Paragwaj to jedyny kraj obu Ameryk, w którym rdzenny język indiański — guaraní — jest powszechnie używany przez większość społeczeństwa.
9. Ekwador (Republika Ekwadoru)
Ekwador to niewielki, ale bardzo zróżnicowany kraj, którego nazwa pochodzi od równika przecinającego jego terytorium. Łączy wybrzeże Pacyfiku, wysokie Andy ze stolicą Quito oraz fragment Amazonii. Do Ekwadoru należą też położone na oceanie wyspy Galapagos, których unikalna przyroda zainspirowała Karola Darwina. Od 2000 roku oficjalną walutą kraju jest dolar amerykański. Quito leży na wysokości około 2850 metrów i jest jedną z najwyżej położonych stolic świata.
Ciekawostka: Z powodu wybrzuszenia Ziemi na równiku szczyt wulkanu Chimborazo w Ekwadorze jest punktem najbardziej oddalonym od środka naszej planety.
10. Gujana (Kooperacyjna Republika Gujany)
Gujana leży na północno-wschodnim wybrzeżu kontynentu i jest jedynym państwem Ameryki Południowej, w którym językiem urzędowym jest angielski — to pozostałość po czasach kolonii brytyjskiej. Kraj kulturowo bliższy jest Karaibom niż reszcie kontynentu. Większość terytorium pokrywa nienaruszony las deszczowy, a ludność skupia się na wąskim pasie wybrzeża wokół stolicy Georgetown. W ostatnich latach Gujana stała się jednym z najszybciej rozwijających się państw świata dzięki odkryciu wielkich złóż ropy naftowej u jej wybrzeży.
Ciekawostka: Nazwa Gujana pochodzi od słowa oznaczającego „kraina wielu wód" — przez jej terytorium przepływają setki rzek i strumieni.
11. Urugwaj (Wschodnia Republika Urugwaju)
Urugwaj to jedno z najmniejszych państw kontynentu, położone nad Atlantykiem między Brazylią a Argentyną. Jego krajobraz tworzą głównie łagodne, trawiaste równiny, na których rozwinęła się hodowla bydła. To kraj o jednym z najwyższych standardów życia w regionie i stabilnej demokracji. Stolica Montevideo leży nad ujściem rzeki La Plata i skupia blisko połowę ludności kraju. Urugwaj słynie z piłki nożnej — zdobył pierwsze w historii mistrzostwo świata w 1930 roku.
Ciekawostka: Urugwaj był gospodarzem i zwycięzcą pierwszych mistrzostw świata w piłce nożnej, które rozegrano w Montevideo w 1930 roku.
12. Surinam (Republika Surinamu)
Surinam to najmniejsze suwerenne państwo Ameryki Południowej i jedyne, w którym językiem urzędowym jest niderlandzki — pamiątka po holenderskiej kolonii. Ponad 90 procent powierzchni kraju pokrywa las deszczowy, a ludność skupia się na wybrzeżu wokół stolicy Paramaribo. Surinam jest jednym z najbardziej zróżnicowanych etnicznie i religijnie krajów świata, gdzie obok siebie żyją potomkowie Hindusów, Jawajczyków, Afrykanów, rdzennych mieszkańców i Europejczyków.
Ciekawostka: Surinam to jedyny kraj poza Europą, w którym niderlandzki jest językiem urzędowym i językiem ojczystym większości mieszkańców.
13. Gujana Francuska (Gujana Francuska (departament zamorski Francji))
Gujana Francuska nie jest niezależnym państwem, lecz departamentem zamorskim Francji — formalnie częścią Unii Europejskiej położoną na kontynencie południowoamerykańskim. Oficjalną walutą jest tu euro, a językiem urzędowym francuski. Niemal całe terytorium pokrywa las deszczowy. W miejscowości Kourou działa europejski kosmodrom, z którego startują rakiety Ariane. Stolicą jest Kajenna. W grze Państwa-Miasta Gujana Francuska bywa odpowiedzią dyskusyjną, bo nie jest samodzielnym krajem.
Ciekawostka: Z kosmodromu w Kourou w Gujanie Francuskiej startuje większość europejskich rakiet — położenie blisko równika ułatwia wynoszenie satelitów na orbitę.
Kraje Ameryki Południowej według regionów
Region andyjski
Kraje leżące wzdłuż pasma Andów, z wysoko położonymi stolicami i silnymi tradycjami rdzennych kultur. To tutaj leżały dawne imperia Inków, a języki keczua i ajmara mają status urzędowy obok hiszpańskiego.
- Kolumbia — 1 141 748 km²
- Peru — 1 285 216 km²
- Boliwia — 1 098 581 km²
- Ekwador — 283 561 km²
Stożek Południowy
Południowa część kontynentu, sięgająca aż w pobliże Antarktydy. Łączy żyzne równiny Pampy, surową Patagonię i długie wybrzeże Pacyfiku. To region o jednych z najwyższych standardów życia w Ameryce Południowej.
- Argentyna — 2 780 400 km²
- Chile — 756 102 km²
- Paragwaj — 406 752 km²
- Urugwaj — 181 034 km²
Region atlantycki i karaibski
Państwa nad Atlantykiem i Morzem Karaibskim, w tym największy kraj kontynentu. Brazylia jako jedyna w regionie mówi po portugalsku, a Wenezuela ma jedne z największych złóż ropy naftowej na świecie.
- Brazylia — 8 515 767 km²
- Wenezuela — 916 445 km²
Gujany
Niewielki, gęsto zalesiony region na północno-wschodnim wybrzeżu, kulturowo bliższy Karaibom niż reszcie kontynentu. Wyróżnia się językowo: angielski, niderlandzki i francuski zamiast hiszpańskiego.
- Gujana — 214 969 km²
- Surinam — 163 820 km²
- Gujana Francuska — 83 534 km² (departament Francji)
Kraje Ameryki Południowej w grze Państwa-Miasta
Kraje Ameryki Południowej ratują w grze Państwa-Miasta na wiele różnych liter. Część z nich to odpowiedzi oczywiste, jak Brazylia na „B" czy Argentyna na „A", ale region kryje też mniej znane nazwy — Surinam, Gujana czy Paragwaj — które potrafią uratować przy trudniejszych literach.
Argentyna to pewna odpowiedź na literę A — drugi największy kraj kontynentu.
Dwa kraje na B — gigantyczna Brazylia i andyjska Boliwia.
Chile to najdłuższy i najwęższy kraj świata, pewna odpowiedź na C.
Kolumbia ratuje na literę K — czwarty największy kraj kontynentu.
Peru i Paragwaj — dwie solidne odpowiedzi na literę P.
Wenezuela to dobra odpowiedź na trudną literę W.
Ekwador ratuje na literę E — kraj leżący na równiku.
Urugwaj to jedna z niewielu pewnych odpowiedzi na literę U.
Gujana ratuje na rzadką literę G — anglojęzyczny kraj kontynentu.
Surinam to najmniejsze państwo regionu i dobra odpowiedź na S.
Szukasz więcej krajów do gry? Zajrzyj do pełnej listy państw podzielonej na poszczególne litery alfabetu.
Ciekawostki o Ameryce Południowej
Andy bez końca
Andy ciągną się wzdłuż całego zachodniego wybrzeża kontynentu na długości około 7 tysięcy kilometrów. To najdłuższy łańcuch górski świata, przebiegający przez siedem krajów Ameryki Południowej.
Płuca planety
Amazonia, w większości leżąca w Brazylii, jest największym lasem deszczowym świata. Wytwarza znaczną część tlenu na Ziemi i jest domem dla milionów gatunków roślin i zwierząt.
Najsuchsze miejsce na Ziemi
Pustynia Atakama w Chile i Peru to najsuchsze miejsce na świecie. W niektórych jej rejonach przez całe lata nie spada ani kropla deszczu.
Dwie stolice Boliwii
Boliwia ma dwie stolice: konstytucyjną Sucre oraz La Paz, gdzie urzęduje rząd. La Paz jest też jedną z najwyżej położonych siedzib władz na świecie.
Najwyższy wodospad
Salto Ángel w Wenezueli spada z wysokości 979 metrów i jest najwyższym wodospadem świata. Woda częściowo rozpyla się w mgłę, zanim dotrze do ziemi.
Mozaika języków
Choć w Ameryce Południowej dominuje hiszpański, mówi się tu też po portugalsku, angielsku, niderlandzku i francusku, a w Andach po keczua, ajmara i guaraní.
Najczęściej zadawane pytania
Ile jest krajów w Ameryce Południowej?
W Ameryce Południowej jest 12 suwerennych państw: Brazylia, Argentyna, Peru, Kolumbia, Boliwia, Wenezuela, Chile, Paragwaj, Ekwador, Gujana, Urugwaj i Surinam. Na kontynencie leży też Gujana Francuska, ale nie jest ona niezależnym państwem, lecz departamentem zamorskim Francji.
Jaki jest największy kraj Ameryki Południowej?
Największym krajem jest Brazylia o powierzchni 8 515 767 km². Zajmuje niemal połowę powierzchni całego kontynentu i graniczy z dziesięcioma państwami. To także najludniejszy kraj regionu — mieszka w nim ponad 200 milionów osób.
Jaki jest najmniejszy kraj Ameryki Południowej?
Najmniejszym suwerennym państwem jest Surinam o powierzchni 163 820 km². Mniejsza od niego jest tylko Gujana Francuska, która nie jest jednak niezależnym krajem, lecz departamentem zamorskim Francji.
Które kraje Ameryki Południowej nie mają dostępu do morza?
Dostępu do morza nie mają dwa kraje: Boliwia i Paragwaj. Pozostałe państwa kontynentu leżą nad Oceanem Spokojnym, Atlantyckim lub Morzem Karaibskim.
W jakim języku mówi się w Ameryce Południowej?
W większości krajów językiem urzędowym jest hiszpański. Wyjątkami są Brazylia (portugalski), Gujana (angielski), Surinam (niderlandzki) oraz Gujana Francuska (francuski). W krajach andyjskich status urzędowy mają też języki rdzenne, jak keczua i guaraní.
Czy Gujana Francuska to państwo?
Nie. Gujana Francuska nie jest niezależnym państwem, lecz departamentem zamorskim Francji, a tym samym częścią Unii Europejskiej położoną na kontynencie południowoamerykańskim. Jej oficjalną walutą jest euro, a językiem urzędowym francuski.
Zobacz także
Poszerzaj swoją wiedzę i wykorzystaj ją w grze Państwa-Miasta: